Πότισμα αναδασωμένων περιοχών από την Αντιπεριφέρεια

ΕΛΛΗΝΙΚΗ  ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ		Ελευσίνα, 17/04/2013
Ταχ. Δ/νση:             Ταχ. Κώδικας:      Τηλέφωνο:            Τηλεομοιοτυπία: Πληροφορίες: Ηλεκτρ. Δ/νση:	Ηρώων Πολυτεχνείου 78 192 00  -  ΕΛΕΥΣΙΝΑ 213 2047 060 210 5560807 Μηλιδάκης Ιωάννης imilidakis@patt.gov.gr

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Πότισμα αναδασωμένων περιοχών από την Αντιπεριφέρεια

Συνεργεία της Περιφερειακής Ενότητας Δυτικής Αττικής με απασχολούμενους από το πρόγραμμα του ΚΕΑΝ, πότισαν τις περιοχές του υδροβιότοπου Βουρκαρίου στα Μέγαρα και του Λόφου του Προφήτη Ηλία στη Μαγούλα, οι οποίες έχουν αναδασωθεί πρόσφατα από πρόγραμμα της Αντιπεριφέρειας. 

Συγκεκριμένα την Παρασκευή 12 Απριλίου πότισαν και έκαναν συμπληρωματικές εργασίες στην αναδασωμένη έκταση της Μαγούλας αφενός και αφετέρου φύτεψαν ακόμα 60 φυτά στα παρτέρια του γηπέδου που βρίσκεται στους πρόποδες του λόφου. 

Ενώ, την Τρίτη 16 Απριλίου ποτίστηκε και η αναδασωμένη περιοχή του Βουρκαρίου, η οποία είχε ποτιστεί και μία εβδομάδα μετά την αναδάσωση της 6^ης Μαρτίου 2013. Παράλληλα, με σκοπό να εξασφαλιστεί όχι μόνο το πότισμα των σχεδόν 100 στρεμμάτων του υδροβιότοπου, αλλά και η πυροπροστασία του, θα μεταφερθεί και θα τοποθετηθεί με πρωτοβουλία του κ. Γεράσιμου Μιχαλάκη, Προέδρου του Κυνηγετικού Συλλόγου Μεγάρων, μεταλλική δεξαμενή νερού χωρητικότητας 10 τόνων.

Η Αντιπεριφερειάρχης Δυτικής Αττικής κα Σταυρούλα Δήμου εισηγήθηκε με τη σειρά της στην Οικονομική Επιτροπή της Περιφέρειας Αττικής τη διάθεση πίστωσης 20.000€ για το πότισμα των δενδρυλλίων κατά τον 1^ο χρόνο, και ειδικότερα κατά τους δυσμενείς καλοκαιρινούς μήνες. Η εν λόγω επιτροπή αποφάσισε την προέγκριση του ποσού και τώρα απομένει ο πρόχειρος διαγωνισμός.

Φωτογραφίες από τον καθαρισμό του Περάματος Βουρκαρίου

Καθαρισμός Περάματος Βουρκαρίου, "Let's do it Greece - 14/4/2013"

Ρεπορτάζ από την επίσκεψη μαθητών του 3ου Δημοτικού Σχολείου Νέας Περάμου στο Βουρκάρι

Την μελέτη τους για το οικοσύστημα του υγροβιότοπου του Βουρκαρίου και τα είδη των πτηνών που φιλοξενούνται σε αυτόν ολοκλήρωσαν οι μαθητές της Γ΄ και Δ΄ τάξης του 3^ου Δημοτικού Σχολείου Νέας Περάμου με επίσκεψή τους στο Βουρκάρι την Πέμπτη 4 Απριλίου 2013. Συνοδοί και συμπαραστάτες στο δύσκολο έργο τους, ο διευθυντής του σχολείου, οι δασκάλες τους και οι εκπαιδευτικοί του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ελευσίνας.

Οι μικροί μαθητές είχαν ενημερωθεί προηγουμένως μέσα στις τάξεις τους για τη σημασία του υγροβιότοπου και τους κινδύνους που τον απειλούν, από τους δασκάλους τους αλλά και από δύο μέλη του Συντονιστικού Φορέα για την προστασία του Βουρκαρίου που πραγματοποίησαν σχετική παρουσίαση με διαφάνειες στους διαδραστικούς πίνακες του σχολείου.

Τα μέλη του Φορέα ειδικότερα, εξήγησαν στα παιδιά ότι το Βουρκάρι αποτελεί σημαντικό φυσικό στολίδι για τον τόπο μας, ότι φιλοξενεί περισσότερα από 120 διαφορετικά είδη πουλιών (όπως ερωδιούς, φλαμίγκο, κύκνους, αγριόπαπιες, γλαρόνια κ.α., αρκετά εκ των οποίων είναι σπάνια και απειλούμενα όχι μόνο σε εθνικό και ευρωπαϊκό αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο), ότι αποτελεί τον μεγαλύτερο μεταναστευτικό σταθμό τροφοληψίας και ξεκούρασης για τα πουλιά στη Δυτική Αττική και ότι χρήζει της προσοχής και της δια νόμου προστασίας από την πολιτεία για την αποκατάσταση και ανάδειξή του.

Στα πλαίσια της περιβαλλοντικής τους εκπαίδευσης οι μικροί μαθητές είχαν την ευκαιρία να δουν από κοντά τον υγρότοπο των Μεγάρων, να παρατηρήσουν τα πουλιά και να αποκτήσουν σημαντικές γνώσεις για την αξία των υγροτόπων αλλά και του φυσικού περιβάλλοντος γενικότερα. Παράλληλα, περπάτησαν κατά μήκος του ιστορικού Τείχους των Μεγάρων και θαύμασαν από κοντά το μοναδικό ολοκληρωμένο σωζόμενο τείχος της περιόδου της επανάστασης και ιστορικό διατηρητέο μνημείο της πατρίδας μας που στολίζει την είσοδο της χερσονήσου της Αγίας Τριάδας, ενώ ο διευθυντής τους κ. Χρήστος Γκαμπένης τους μίλησε αναλυτικά για τη σημασία που αυτό διαδραμάτισε κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας.

Το ενδιαφέρον των μικρών μαθητών ήταν έκδηλο καθόλη τη διάρκεια της επίσκεψης στον υγρότοπο. Τα παιδιά παρατηρούσαν συνεχώς το Βουρκάρι, τα πουλιά, το Τείχος, και άκουγαν προσεκτικά τους δασκάλους τους να τους μιλούν για την αξία και τη σημασία του. Παράλληλα υπέβαλαν συνεχώς ερωτήσεις στην προσπάθειά τους να κατανοήσουν αυτά που μάθαιναν αλλά και που παρατηρούσαν στην πράξη. Οι μικροί μαθητές κυριολεκτικά ενθουσιάστηκαν από την παρατήρηση των δεκάδων ερωδιών (λευκοτσικνιάδων και σταχτοτσικνιάδων) αλλά και των μικρότερων παρυδάτιων πουλιών που φιλοξενούνται αυτή την περίοδο στον υγροβιότοπο. Την παράσταση βέβαια έκλεψε το πανέμορφο νεαρό θηλυκό φλαμίγκο που απελευθερώθηκε πριν από μερικούς μήνες στο Βουρκάρι από την υπεύθυνο του Κέντρου Περίθαλψης Άγριας Ζωής «ΑΝΙΜΑ» και παραμένει από τότε στον υγροβιότοπο των Μεγάρων.

Είναι πράγματι συγκινητικό που τα παιδιά ανακαλύπτουν μέσα από τέτοια προγράμματα το υγροτοπικό οικοσύστημα του Βουρκαρίου και γενικότερα το μοναδικό φυσικό περιβάλλον της περιοχής μας.  Τα εύσημα φυσικά ανήκουν στους δασκάλους τους και ιδιαίτερα στον διευθυντή του σχολείου κ. Χρήστο Γκαμπένη ο οποίος είχε και στο παρελθόν πραγματοποιήσει ανάλογο εκπαιδευτικό πρόγραμμα στο Βουρκάρι με τους μαθητές του 9ου Δημοτικού Σχολείου Μεγάρων.

Το επί πολλά χρόνια παραμελημένο  Βουρκάρι αποτελεί πλέον τόπο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για πολλά σχολεία όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης. Τον υγρότοπο των Μεγάρων έχουν μέχρι στιγμής επισκεφθεί Δημοτικά, Γυμνάσια και Λύκεια, όχι μόνο των Μεγάρων και της Νέας Περάμου αλλά και τον γύρω περιοχών. Ο Συντονιστικός Φορέας για την προστασία του Βουρκαρίου θα βρίσκεται, με ιδιαίτερη χαρά και ευχαρίστηση, πάντα δίπλα σε τέτοιες αξιέπαινες πρωτοβουλίες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης μαθητών της περιοχής μας, γιατί τα παιδιά αποτελούν την ελπίδα αλλά και το μέλλον του τόπου μας και από αυτά και τις επόμενες γενιές έχουμε δανειστεί το περιβάλλον στο οποίο ζούμε και έχουμε χρέος να διαφυλάξουμε ως κόρη οφθαλμού για να τους το κληροδοτήσουμε καθαρό και αλώβητο.

 

Πρόσκληση σε καθαρισμό του Βουρκαρίου

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΔΟΣ ΜΕΓΑΡΩΝ – ΑΛΕΠΟΧΩΡΙΟΥ    

ΠΕΡΙΟΧΗ ΦΟΡΟΣ - ΕΝΑΝΤΙ ΚΤΕΛ

Τηλ.  22960 – 24444     
 fax: 22960 – 21045 21120  
 e-mail: dimmeg1@hol.gr

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟ

ΤΟΥ ΒΟΥΡΚΑΡΙΟΥ ΜΕΓΑΡΩΝ

Η Εθελοντική Ομάδα Μεγάρων «ΚΟΥΡΟΣ», στα πλαίσια της καμπάνιας 

«Let's do it Greece! - 2013», θα πραγματοποιήσει καθαρισμό του 

υγροβιότοπου του Βουρκαρίου Μεγάρων την Κυριακή 14 Απριλίου.

Σημείο εκκίνησης του καθαρισμού η αναδασωμένη περιοχή του   

λόφου του Περάματος στο Βουρκάρι. Ώρα έναρξης: 9.30πμ.

Για το Δ.Σ,

Ο  Πρόεδρος

  Κατερινίτσας Δημήτριος

Πραγματοποιήθηκε το εθελοντικό πότισμα στο λόφο του Περάματος στο Βουρκάρι

Το Σάββατο 6 Απριλίου πραγματοποιήθηκε δράση εθελοντικού ποτίσματος στον αναδασωμένο λοφίσκο του Περάματος στο Βουρκάρι.

Ποτίστηκαν αρκετά δενδρύλια ως μια συβολική πράξη υπενθύμισης της αναγκαιότητας για την άμεση και ολοκληρωμένη εφαρμογή -από μέρους της Περιφέρειας Αττικής- της σχετικής εκπονειθήσας μελέτης αναδάσωσης που προβλέπει την τοποθέτηση δεξαμενής αλλά και δικτύου ποτίσματος το οποίο θα χρησιμοποιηθεί για τουλάχιστον 2 χρόνια και ειδικά κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.

Το πότισμα των νεοφυτεμένων μικρών δενδρυλίων κρίνεται απολύτως αναγκαίο για την επιβίωσή τους. Δεν είναι τυχαίο ότι δεν ήταν λίγα εκείνα που είχαν αρχίσει ήδη να ξεραίνονται καθώς από την ημέρα της δενδροφύτευσης και έπειτα δεν ξαναποτίστηκαν, ενώ ουσιαστικά δεν έχει βρέξει στην περιοχή. 

Είναι προφανές ότι η άμεση εγκατάσταση μίας δεξαμενής αλλά και δικτύου ποτίσματος είναι απολύτως επιβεβλημένη για την επιτυχία της δενδροφύτευσης, παράλληλα φυσικά με τις υπόλοιπες εργασίες επίβλεψης και προστασίας της περιοχής (όπως λίπανση, τοποθέτηση στηριγμάτων, αντικατάσταση των δενδρυλίων που δεν "έπιασαν" κλπ) που επίσης προβλέπονται στην ειδική μελέτη αναδάσωσης.

Ευχαριστούμε όλους όσους βοήθησαν για την πραγματοποίηση του εθελοντικού ποτίσματος και ιδιαιτέρως την Εθελοντική Ομάδα Μεγάρων "Κούρος", τα Σώματα Ελλήνων Οδηγών και Προσκόπων Μεγάρων, τον Δήμο Μεγαρέων για την παροχή υδροφόρας και την Περιφέρεια Αττικής για την χορήγηση 30 ποτιστηριών.

 

ΧΩΡΙΣ ΛΟΓΙΑ...

Ενημέρωση από την Πανελλήνια Συντονιστική Επιτροπή κατά του χωροταξικού των ιχθυοκαλλιεργειών

Αναβλήθηκε και πάλι η συζήτηση της αίτησης ακύρωσης κατά του Χωροταξικού των Υδατοκαλλιεργειών στο ΣτΕ

Αναβλήθηκε για τρίτη φορά η συζήτηση για την αίτηση ακύρωσης κατά του Χωροταξικού Πλαισίου των Υδατοκαλλιεργειών στο ΣτΕ, που είχε προσδιοριστεί για τις 3.4.2012. Λόγος αναβολής και πάλι το γεγονός ότι η Διοίκηση δεν έχει αποστείλει στο δικαστήριο τις απόψεις της επί του θέματος. Την ίδια στιγμή οι αρμόδιες υπηρεσίες εκδίδουν σε όλη την Ελλάδα κατ΄ εφαρμογή του Χωροταξικού δεκάδες άδειες νέων ιχθυοτροφείων και αύξησης δυναμικότητας υφιστάμενων.

Έτσι, όταν κάποια στιγμή η δίκη διεξαχθεί, το ΣτΕ θα πρέπει να λάβει υπόψη του «τις επενδύσεις που (θα) έχουν γίνει», ενώ αν ακυρώσει –όπως πρέπει να κάνει- το πραξικοπηματικό Χωροταξικό, τότε «θα βάλει φρένο στην ανάπτυξη». Ποιος θα ευθύνεται για αυτό όμως; Οι τοπικές κοινωνίες που περιμένουν νομιμοφρόνως εδώ και χρόνια να δοθεί λύση, στο πρόβλημα της χωροθέτησης των ιχθυοτροφείων στις περιοχές τους; Ή η Πολιτεία και οι επενδυτές που αναπτύσσονται στη βάση νομοθετημάτων «αμφιλεγόμενης» νομιμότητας και εκβιαστικών πρακτικών απέναντι στη δικαιοσύνη;

Θυμίζουμε τι έχει συμβεί: (α) οι εταιρίες ιχθυοκαλλιέργειας έφτιαξαν ένα business plan, με το οποίο χάρισαν στον εαυτό τους όλο τον ελληνικό παράκτιο χώρο, (β) εφτά Υπουργοί της κυβέρνησης Παπανδρέου, ανάμεσα στους οποίους και ένας από τους μεγαλύτερους ιχθυοκαλλιεργητές της χώρας, βάφτισαν αυτό το business plan «Χωροταξικό Πλαίσιο των Υδατοκαλλιεργειών» (το μοναδικό που υπάρχει για τις χρήσεις του ελληνικού παράκτιου χώρου) και το θεσμοθέτησαν με «διαδικασίες - μαϊμού» στις 4.11.2011 και (γ) 111 θιγόμενοι φορείς (ανάμεσα στους οποίους 21 Δήμοι, η ΚΕΔΕ, η Συνομοσπονδία Αλιέων κ.α.) προσέφυγαν στο ΣτΕ, ζητώντας την ακύρωση του. Λόγω της σπουδαιότητας της υπόθεσης, η δικάσιμος αρχικά προσδιορίστηκε για τις 2.5.2012, εν συνεχεία αναβλήθηκε για τις 5.12.2012 μετά για τις 3.4.2013 και εσχάτως για τις 5.6.2013.

Για περισσότερες πληροφορίες: www.syntonistikiepitropi.gr

Παραδοσιακό γλέντι αλληλεγγύης στο "Στέκει" Ελευσίνας

Το δίκτυο αλληλεγγύης "Yπάρχει άλλος δρόμος" και το αυτοδιαχειριζόμενο "ΣΤΕΚει" Ελευσίνας, με την υποστήριξη κι άλλων συλλογικοτήτων της πόλης (Ecoeleusis, Act Radio) διοργανώνουν ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΓΛΕΝΤΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ, το Σάββατο 6 Απριλίου στις 20.00 μμ στο κτίριο της ΕΛΑΙΟΥΡΓΙΚΗΣ στην Ελευσίνα. Στόχος τις εκδήλωσης μας αυτής είναι να στηρίξουμε ηθικά και υλικά συμπολίτες μας που χτυπιούνται βίαια από την οικονομική κρίση και την ανεργία. 
Στα πλαίσια της εκδήλωσης καλούμε κάθε συμπολίτη μας να προσφέρει ότι μπορεί ο καθένας σε τρόφιμα μακράς διαρκείας αλλά και σε είδη πρώτης ανάγκης. Παράλληλα θα γίνει και λαχειοφόρος αγορά με είδη, που καταστήματα της περιοχής μας έχουν προσφέρει, με σκοπό να ενισχυθούν δράσεις αλληλεγγύης (εμβόλια, φάρμακα κ.λ.π). Σας καλούμε να δείξουμε έμπρακτα πως η αλληλεγγύη , η αλληλοβοήθεια και η συλλογική προσπάθεια είναι η δική μας απάντηση στις πολιτικές που οδηγούν την χώρα μας στην καταστροφή και τον λαό στην ανέχεια.

 Πηγή:steki-elefsina.blogspot.gr

Μουσικοθεατρική παράσταση στο Θέατρο Περιγιαλίου

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟ ΠΟΤΙΣΜΑ ΣΤΟ ΒΟΥΡΚΑΡΙ

ΣΑΒΒΑΤΟ 6 ΑΠΡΙΛIOY 2013 - 9.30πμ

ΠΟΤΙΖΟΥΜΕ ΤΑ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ

ΣΤΟ ΛΟΦΟ ΤΟΥ ΠΕΡΑΜΑΤΟΣ

ΣΤΟ ΒΟΥΡΚΑΡΙ

Θέλοντας να δώσουμε συνέχεια στην επιτυχημένη δενδροφύτευση - αναδάσωση που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στο λόφο του Περάματος στον υγροβιότοπο των Μεγάρων, καθώς τέτοιες δράσεις χρειάζεται να συνοδεύονται παράλληλα και από μια σειρά συμπληρωματικές εργασίες για την ανάπτυξη και την προστασία των μικρών δενδρυλλίων, διεξάγουμε το Σάββατο 6/4/13 στις 9.30πμ, σε συνεργασία με τα Σώματα Ελλήνων Προσκόπων Μεγάρων και Νέας Περάμου, το Σώμα Ελλήνων Οδηγών Μεγάρων και την Εθελοντική Ομάδα Μεγάρων «Κούρος», εθελοντικό πότισμα και λοιπές προστατευτικές εργασίες (όπως τοποθέτηση στηριγμάτων, άνοιγμα γουρνών κλπ) στα νεοφυτεμένα δενδρύλλια.

Ευπρόσδεκτοι όλοι όσοι, μικροί και μεγάλοι, επιθυμούν να συμμετάσχουν ενεργά στην πρωτοβουλία αυτή.

Δεκτά: ποτιστήρια, τσαπάκια, σκαλιστήρια!

Οι μαθητές του 3ου Δημοτικού σχολείου Νέας Περάμου αναζητούν συνεργάτες για υιοθεσία των δενδρυλλίων του λόφου Περάματος!!!

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ ΓΙΑ ΥΙΟΘΕΣΙΑ

Οι μαθητές του 3ου Δημοτικού Σχολείου Νέας Περάμου ευχαριστούμε μέσα από την καρδιά μας το Σύλλογο «ΑΡΜΥΡΕΣ - ΒΟΥΡΚΑΡΙ» για την πρόσκληση  στη δεντροφύτευση που οργάνωσε η Περιφέρεια Αττικής στο λόφο Περάματος την Τετάρτη 6 Μαρτίου 2013.

Βρεθήκαμε σ’ ένα από τα ομορφότερα μέρη της περιοχής μας. Από μακριά είδαμε τους λευκούς ερωδιούς που ζουν στο Βουρκάρι. Ενημερωθήκαμε από το Φορέα για την προστασία του Βουρκαρίου για τα είδη των πουλιών που μπορεί κάποιος να συναντήσει στον υγροβιότοπο και συμφωνήσαμε να μας βοηθήσει (ο φορέας) να παρατηρήσουμε μια μέρα αυτά τα πουλιά.

Ζήσαμε μια υπέροχη μέρα. Νιώσαμε μεγάλη χαρά γιατί συμμετείχαμε σε μια προσπάθεια να ξαναβρεί τη ζωή του ο λόφος που κάποιοι έκαψαν παλιότερα. Αποφασίσαμε μαζί με τους δασκάλους μας να βοηθήσουμε αυτά τα δέντρα που φυτέψαμε να μεγαλώσουν μαζί μας. Θα τα επισκεπτόμαστε συχνά  με σκοπό να τα περιποιούμαστε και να τα ποτίζουμε. Η πρώτη επίσκεψη της κάθε σχολικής χρονιάς το Σεπτέμβριο και η τελευταία τον Ιούνιο θα είναι στο λόφο για τα δέντρα μας.

Δεν έχουμε όμως ούτε τα απαραίτητα εργαλεία ούτε κάποιο μέσο για να πάμε νερό. Ζητάμε λοιπόν από τους φορείς και τους συλλόγους της περιοχής συνεργάτες σ’ αυτή την προσπάθεια. Εμείς βάζουμε τη ζωντάνια μας και την όρεξη μας για δουλειά. Οι συνεργάτες μας ας βάλουν τα μέσα κι ας φροντίσουν τα δέντρα τους δύσκολους μήνες του καλοκαιριού που εμείς δεν έχουμε σχολείο.

Όποιοι επιθυμούν να βοηθήσουν σ’ αυτή μας την προσπάθεια ας επικοινωνήσουν με τους δασκάλους μας στο τηλέφωνο του Σχολείου 22960-32677. Περιμένουμε με ανυπομονησία να ανταποκριθείτε.

Οι μαθητές του 3ου Δημοτικού Σχολείου Νέας Περάμου

Το Περιβάλλον στην εποχή του Μνημονίου. Όνειρο ήταν και πάει;

της Μαρίας Καραμανώφ*

Περιβάλλον και ανάπτυξη.  Δύο λέξεις που βρίσκονται στο προσκήνιο εδώ κι εξήντα χρόνια. Πρώτη από τις δύο έκανε βαρύγδουπα την εμφάνισή της στο διεθνές μεταπολεμικό στερέωμα η οικονομική ανάπτυξη, η οποία θεωρήθηκε εν δυνάμει απεριόριστη και εν δυνάμει πανάκεια για όλα τα ανθρώπινα δεινά. Σήμερα βιώνουμε πλέον τις καταστροφικές συνέπειες αυτών των αντιλήψεων σε όλα τα πεδία.  
Από όλες τις, γνωστές πλέον, καταστροφές, πρώτη έκανε αισθητή την παρουσία της η παγκόσμια οικολογική κρίση και, για το λόγο αυτό, το περιβάλλον έγινε το αγαπημένο παιδί της δεκαετίας του 1990 και του 2000. Επιχειρήθηκε τότε μία διέξοδος από την κρίση, η οποία έλαβε το γνωστό όνομα «Βιώσιμη ανάπτυξη» ή «αειφορία» και φιλοδόξησε να γίνει το λάβαρο του 21^ου αιώνα. Το πρόβλημα είναι ότι την έννοια αυτή την αντιλήφθηκε ο καθένας με τον δικό του τρόπο. Μερικοί την πήραν στα σοβαρά και συνειδητοποίησαν ότι η ζωή μας πρέπει να αλλάξει προσανατολισμό και να ιεραρχήσουμε διαφορετικά τις αξίες και τις επιδιώξεις μας. Άλλοι την ασπάστηκαν προσχηματικά για να κερδίσουν χρόνο και να συνεχίσουν με άλλο όνομα τις ίδιες πρακτικές. Οι περισσότεροι, ως συνήθως, υιοθέτησαν απέναντί της μια συμβιβαστική στάση, το γνωστό «λίγο απ’ όλα και βλέπουμε...», προσκολλημένοι στα αποσπασματικά μέτρα και περιορισμούς που προέβλεπε το περιβαλλοντικό δίκαιο της δεκαετίας του ’70 και του ’80. 

Εν τω μεταξύ, στη διεθνή οικονομική και πολιτική αρένα γιγαντωνόταν ερήμην όλων αυτών η Παγκοσμιοποίηση. Η παλιά γνωστή συνταγή του Ρικάρντο και του Άνταμ Σμιθ, αναπαλαιωνόταν από τον Φρίντμαν και την γνωστή Σχολή του Σικάγο, ως ένα οιονεί θρησκευτικό δόγμα, με μια όμως πολύ σημαντική διαφορά. Τώρα πια μετακινούνται ελεύθερα σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης όχι μόνο τα αγαθά, αλλά και τα μέσα παραγωγής, και ιδίως τα κεφάλαια, με ό,τι αυτό συνεπάγεται στο πολιτικό επίπεδο για τον κρατικό έλεγχο και την κρατική κυριαρχία. Τα αποτελέσματα μιλούν από μόνα τους. Τα τελευταία ενενήντα χρόνια η οικονομική ανάπτυξη έχει πενταπλασιαστεί και το διεθνές εμπόριο δωδεκαπλασιαστεί. Ταυτόχρονα η παγκόσμια οικολογική κρίση έχει φτάσει στο κατώφλι της μη αναστρέψιμης καταστροφής και ο αριθμός των επί γης ενδεών, αρρώστων, ανέργων, εκπατρισμένων κ.λπ. έχει δραματικά αυξηθεί. Το μόνο που ίσως μειώνεται στις μέρες μας είναι το χάσμα που χωρίζει όλους αυτούς από τους μέχρι πρότινος προκλητικά ευημερούντες. Μια πολυδιάστατη κρίση έχει ξεσπάσει και αποκαλύψει, εκτός από το περιβαλλοντικό, και το κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό της πρόσωπο. Και δυστυχώς η κρίση αυτή εξακολουθεί πεισματικά να ερμηνεύεται όχι ως αποτυχία του μοντέλου της απεριόριστης ανάπτυξης, αλλά ως απόδειξη για την ανεπαρκή και άτολμη εφαρμογή του.  Κάτω από το πρίσμα αυτό υφέρπει η λογική ότι το οικονομικό σύστημα δεν δουλεύει για να εξασφαλίσει σε όλους τους ανθρώπους της γης δουλειά, υγεία, πρόνοια, παιδεία, αξιοπρέπεια, πολιτιστική ταυτότητα.  Αντίθετα, δουλεύει για τον εαυτό του και υποχρεούται να συντηρεί μόνον εκείνους που του χρειάζονται για τους σκοπούς του.  Το αόρατο χέρι της αγοράς ξεφορτώνεται, με τον ένα ή άλλο τρόπο, τους ανεπαρκείς και ανεπιθύμητους που εμποδίζουν την ευτυχία των υπολοίπων.  Και επειδή το αόρατο χέρι πρέπει να είναι και αποτελεσματικό, οι πάλαι ποτέ Κεϋνσιανοί θεσμοί, όπως το Παγκόσμιο Ταμείο, η Παγκόσμια Τράπεζα, και άλλοι νεώτεροι (ΠΟΕ, NAFTA) έχουν γίνει πλέον πολύ ορατοί, ώστε το χέρι της αγοράς να αποκτήσει και την σιδηρά πυγμή που του χρειάζεται για να επιτευχθούν οι διαρθρωτικές εκείνες αλλαγές που αποκλείουν από τα κράτη κάθε δυνατότητα εναλλακτικής πορείας. Όπως είχε παρατηρήσει ήδη από τη δεκαετία του ‘70 ο Ralph Nader, διεθνή πρότυπα υπάρχουν, αλλά εξασφαλίζουν μόνο την οροφή κι όχι το πάτωμα για την προστασία του περιβάλλοντος, της υγείας και των άλλων κοινωνικών αγαθών.

Σ’ αυτήν την παγκόσμια δίνη και στην αμείλικτη λογική της έχει εμπλακεί και η χώρα μας τα τελευταία χρόνια.  Δικαίως και αδίκως ή, για να είμαστε ειλικρινείς, και για τα δύο. Τώρα όμως δεν είναι η ώρα για απόδοση ευθυνών, είναι η ώρα για λήψη αποφάσεων. Όχι σπασμωδικών, αλλά συνειδητών και υπεύθυνων αποφάσεων.  Για να πάρουμε τέτοιες αποφάσεις, πρέπει να ξέρουμε πού ακριβώς βρισκόμαστε, πού ακριβώς θέλουμε να πάμε και αν ο δρόμος που ακολουθούμε μας οδηγεί πράγματι εκεί. Γιατί στον νομικό κόσμο υπάρχει σήμερα μια διάχυτη αίσθηση, που γίνεται όλο και πιο έντονη, ότι άλλα πράγματα ισχύουν στα χαρτιά κι άλλα στην πράξη. Θα ξεκινήσω λοιπόν από τα χαρτιά, γιατί είμαστε νομικοί και τα χαρτιά, δηλαδή οι νόμοι, είναι αυτοί που διαγράφουν το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο υποτίθεται ότι πρέπει να αποφασίζουμε και να ενεργούμε. Θεσμικά λοιπόν, είτε μας αρέσει είτε όχι, εξακολουθούμε να βρισκόμαστε μέσα στο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης που κατοχυρώνεται από το άρθ. 24 του Συντάγματος. (βλέπε 1^η Διαφάνεια).

Βιώσιμη Ανάπτυξη! Που σημαίνει με δυο λόγια τι; Ότι το Σύνταγμά μας κατοχυρώνει το κυρίαρχο Κράτος, το οποίο οφείλει να σχεδιάζει και να εφαρμόζει αυτόνομη πολιτική, η οποία να διαφυλάττει το φυσικό, πολιτιστικό και κοινωνικό κεφάλαιο της χώρας. Αυτές είναι θεμελιώδεις συνταγματικές αρχές που, ανεξάρτητα αν τις εφαρμόζουμε ή όχι, πάντως ισχύουν. Σημαίνει επίσης ότι έχουμε ένα κοινωνικό σύστημα, στο οποίο πρέπει να επικρατεί αξιοκρατία, κοινωνική αλληλεγγύη και κοινωνική συνοχή, ότι η επιστήμη πρέπει να προάγει τις αξίες της βιωσιμότητας, ότι τα μέσα μαζικής επικοινωνίας πρέπει και αυτά να λειτουργούν για την προαγωγή των συνταγματικών αυτών αξιών και να διαχέουν αξιόπιστη πληροφορία και όχι να επιτείνουν την σύγχυση. Σημαίνει ότι πρέπει να έχουμε επαγγελματική δημόσια διοίκηση, ισχυρή και αποτελεσματική, για να εξασφαλίζεται η παρακολούθηση και ο έλεγχος της επιτυχίας ή αποτυχίας των δημοσίων σκοπών που επιδιώκουν οι νόμοι, είτε αυτό λέγεται παιδεία, υγεία, προστασία περιβάλλοντος, ανάπτυξη κ.ο.κ. Σημαίνει ότι αγορά και κράτος είναι πράγματα διακεκριμένα και πρέπει να παίζει ο καθένας τον ρόλο του κι όχι να εμπλέκεται στα χωράφια του άλλου. Σημαίνει ότι η οικονομία πρέπει να είναι βιώσιμη, η προστασία του περιβάλλοντος πρέπει να είναι το απαράβατο όριο για κάθε οικονομική δραστηριότητα, οι πρωτογενείς ομάδες, από την οικογένεια μέχρι τις τοπικές κοινωνίες, να διατηρούν την ταυτότητά τους και να επιτελούν τον ρόλο τους και ο κάθε πολίτης να γνωρίζει ότι έχει και υποχρεώσεις και δικαιώματα. Αυτό είναι ένα πολύ γενικό πλαίσιο, και η νομολογία του ΣτΕ, συνέβαλε πολύ στην εξειδίκευσή του και στη διατύπωση δώδεκα βασικών αρχών (βλέπε 2^η Διαφάνεια), οι οποίες έχουν μάλιστα αναγνωρισθεί και από την Ευρωπαϊκή Ένωση ως το καλύτερο δείγμα της εφαρμογής των αξιών της βιωσιμότητας στην πράξη, και οι οποίες πρέπει να κατευθύνουν όλες τις δημόσιες πολιτικές. Δεν έχουμε τον χρόνο για να επιμείνω στην ανάλυσή τους, αλλά σε γενικές γραμμές υποτίθεται ότι κάθε δημόσια πολιτική, για να είναι βιώσιμη, οφείλει να τις σέβεται. Αυτή είναι η πραγματικότητα στα χαρτιά.

Τι γίνεται τώρα στην πράξη;

Το κράτος, στην πράξη, είτε θέλετε υπό την επιρροή του ΣτΕ, είτε υπό τις πιέσεις του Ενωσιακού Δικαίου, είτε και υπό την πίεση του περιβαλλοντικού κινήματος, που τις δύο τελευταίες δεκαετίες ενδυναμώθηκε σημαντικά, αναγκάστηκε σιγά-σιγά να συμμορφωθεί.  Έκανε λοιπόν τα πρώτα του βήματα, όχι τόσο πετυχημένα ίσως, αλλά πάντως έκανε τα πρώτα βήματα για να επιχειρήσει έναν χωροταξικό σχεδιασμό σε στρατηγικό εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, να προστατεύσει το τοπίο, τη βιοποικιλότητα, υπέγραψε και έθεσε σ’ εφαρμογή τις σχετικές συμβάσεις για τα ευαίσθητα οικοσυστήματα και άλλα πολλά. Και ενώ όλοι εμείς οι νομικοί, από όποια θέση έτυχε να βρισκόμαστε, είμαστε απασχολημένοι με το να εξετάζουμε τα διάφορα νομοθετήματα, να επισημαίνουμε τα τρωτά τους και να προσπαθούμε να τα διορθώσουμε, ξαφνικά το χαλί τραβήχτηκε κάτω από τα πόδια μας και μείναμε μετέωροι, έως και γραφικοί…«Εδώ δεν έχουμε να φάμε, βιοποικιλότητα και δάση και οικοσυστήματα για την όρεξη...», είναι η απάντηση σε όσους περιβαλλοντικά ευαίσθητους εγείρουν σήμερα τέτοια θέματα. Το μαρτυρούν και οι λέξεις «περιβαλλοντική ευαισθησία» με μια χροιά πολυτέλειας από τη μια, «οικονομικός ρεαλισμός» από την άλλη. Δεν θα το σχολιάσω, αλλά μπαίνω στον πειρασμό να πω ότι ρεαλιστής τελικά θα αποδειχθεί εκείνος που θα καταφέρει να επιβιώσει, για να μπορέσει να γελάσει τελευταίος, και αυτός ακόμα δεν είναι καθόλου σίγουρο ποιος θα είναι. 

Αλλά ας επανέλθουμε στο κύριο θέμα μας. Ξεκινάμε λοιπόν από την εποχή του Μνημονίου. Υπογράφοντας το Μνημόνιο στην πραγματικότητα αποδεχθήκαμε, για να το πω απαλά, να νοθεύσουμε την κυριαρχία μας σε θεμελιώδεις δημόσιες πολιτικές, οι οποίες αποτελούν τον πυρήνα της εθνικής μας πολιτικής, όπως είναι η δημοσιονομική και φορολογική πολιτική, και κατ’ επέκταση σε όλες τις άλλες βασικές πολιτικές.  Βιωσιμότητα, υγεία, παιδεία, πρόνοια, κ.λπ., και αν δεν πλήττονται ρητά, εξουδετερώνονται εμμέσως, εφ’ όσον δεν υπάρχουν πλέον πόροι για να χρηματοδοτηθούν. Στο πνεύμα αυτό είναι συντονισμένα όλα τα νομοθετήματα των τελευταίων ετών.  Και ταυτόχρονα ο κρατικός μηχανισμός, η Δημόσια Διοίκηση, που είδαμε πόσο αναγκαία είναι για να μετατρέπει τους νόμους από χαρτιά σε πραγματικότητα, και αυτή, με αλλεπάλληλα νομοθετήματα, για οικονομικούς ή άλλους λόγους, αντί να ενισχύεται, συρρικνώνεται δραματικά.

Για να δούμε λοιπόν ποια είναι η σημερινή κατάσταση (βλέπε 3^η διαφάνεια).

Η σημερινή λοιπόν κατάσταση συνοψίζεται στο ότι ο πρωταρχικός δημόσιος σκοπός αυτή την στιγμή είναι ένας και μοναδικός, η εξυπηρέτηση του χρέους της Χώρας και η αύξηση των εσόδων για να εξυπηρετηθεί το χρέος αυτό. Για να επιτευχθεί αυτό, θυσιάζονται όλα τα άλλα. Η κοινωνική συνοχή κι οι θεσμοί αλληλεγγύης καταρρέουν, η Παιδεία σ’ όλες της τις βαθμίδες και αυτή υποβαθμίζεται, η Δημόσια Διοίκηση συρρικνώνεται και αδυνατεί να εκπληρώσει τους σκοπούς της, οι έλεγχοι γίνονται λιγότεροι και μη αποτελεσματικοί, υπάρχει κρίση σε όλα τα επίπεδα των πρωτογενών ομάδων, τοπικό και οικογενειακό, εγκαταλείπεται η περιβαλλοντική προστασία, ο καθένας μας αντί για ενεργός και υπεύθυνος πολίτης μεταβάλλεται σε στυγνό ατομιστή που κοιτάζει πώς θα επιβιώσει, ‘ο σώζων εαυτόν σωθήτω’. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Πώς αποδεικνύεται; Πολύ εύκολα, από τη νομοθεσία η οποία έχει ψηφιστεί τα τελευταία χρόνια. 

Θα εστιάσω σε μια μερικά παραδείγματα, και ιδίως αυτά που άπτονται του περιβάλλοντος, αφού αυτό είναι το αντικείμενό μας. Ας ξεκινήσουμε από τη δημόσια περιουσία.  Η δημόσια κτήση, δηλαδή το φυσικό και πολιτιστικό κεφάλαιο της χώρας, το οποίο έχει προορισμό να εξυπηρετεί τους σημαντικότερους δημόσιους σκοπούς, δηλ. την άμυνα, την εθνική κυριαρχία, το περιβάλλον, τις συγκοινωνίες κ.λπ., κατόπιν προτροπής της Τρόικας, έχει πάρει το δρόμο της καθολικής ιδιωτικοποίησης.  Το Δημόσιο τη μεταβιβάζει ήδη σταδιακά στο Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (ΤΑΙΠΕΔ), μια ανώνυμη εταιρεία, η οποία, σύμφωνα με τον ιδρυτικό της νόμο, τη διαχειρίζεται με ένα και μοναδικό σκοπό, την αποτελεσματική και αποδοτική επένδυσή της για την πληρωμή του δημοσίου χρέους.  Τα πολύτιμα αυτά ακίνητα αποκτούν έτσι την λεγόμενη «επενδυτική ταυτότητα» και ο βέλτιστος χωρικός προορισμός τους, δηλ. η  χρήση τους, καθορίζεται πλέον με αποκλειστικό σκοπό την επίτευξη της μεγίστης χρηματιστηριακής τους αξίας. Για να καταστούν μάλιστα ελκυστικά στους επενδυτές, τα ακίνητα αυτά δεν υπάγονται πλέον στο πάγιο νομικό καθεστώς που ισχύει για όλο τον άλλο κόσμο όσον αφορά τον χωροταξικό σχεδιασμό ή την περιβαλλοντική προστασία, αλλά το καθένα αποκτά έναν δικό του, ατομικό σχεδιασμό με όρους εξαιρετικά ευνοϊκούς για τον κάθε επενδυτή. Είναι τα λεγόμενα Ε.ΣΧ.Α.Δ.Α., δηλ. τα «Ειδικά Σχέδια Χωρικής Αξιοποίησης Δημοσίων Ακινήτων», τα οποία επιτρέπουν, το καθένα ανάλογα με τις ανάγκες της επένδυσης, χρήσεις και προορισμούς που αλλιώς θα ήταν ανεπίτρεπτοι. 

Και για να μη νομίζετε ότι μιλάω θεωρητικά, σας αναφέρω χαρακτηριστικά το παράδειγμα της περιοχής της Μονής «ΤΟΠΛΟΥ» στην Κρήτη.  Πρόκειται για μια ξενοδοχειακή επένδυση η οποία κρίθηκε αντισυνταγματική από το ΣτΕ, ακριβώς επειδή δεν κινείτο μέσα στα πλαίσια του χωροταξικού σχεδιασμού της περιοχής, μιας περιοχής εξαιρετικά ευαίσθητου φυσικού κεφαλαίου. Αφού λοιπόν ακυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο, πριν λίγο καιρό ανακοινώθηκε πανηγυρικά ότι η επένδυση εντάχθηκε στο «fast track» και επομένως όσα δεν μπορούσαν να γίνουν με το γενικό καθεστώς που ισχύει για όλους, θα γίνουν με το ειδικό. 

Επιπλέον, οι διαδικασίες περιβαλλοντικής αδειοδότησης σχεδόν εξουδετερώνονται. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος παραιτείται από την περιβαλλοντική αδειοδότηση σημαντικών για το περιβάλλον έργων, όπως ξενοδοχειακές μονάδες, θεματικά πάρκα, δασικά χωριά και αναθέτει την περιβαλλοντική αδειοδότηση στον ΕΟΤ ή στην Περιφέρεια.  Σε πολλές περιπτώσεις, εάν η άδεια δεν εκδοθεί μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, το έργο θεωρείται εγκεκριμένο.  Επίσης, τα αιολικά πάρκα εγκαθίστανται παντού, παρά το γεγονός ότι η ίδια η στρατηγική μελέτη του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ αποκλείει την εγκατάστασή τους στους πυρήνες των εθνικών δρυμών, στα αισθητικά δάση, στις περιοχές Natura, στις αξιόλογες ακτές και παραλίες κ.ο.κ.  Τα έργα αυτά, σε συνδυασμό με τα υδροηλεκτρικά έργα που τα συνοδεύουν, πρόκειται να αλλάξουν τη φυσιογνωμία, το τοπίο και το μικροκλίμα ολόκληρων περιοχών.  Και αυτά είναι ένα ελάχιστο δείγμα από όσα συμβαίνουν, και τα οποία θα απαιτούσαν μια ολόκληρη ημερίδα για την παρουσίασή τους.

Και αφού έτσι είναι η πραγματικότητα, θα έρθω στο ερώτημα που για μένα τουλάχιστον είναι κρίσιμο, με προβληματίζει προσωπικά τον τελευταίο καιρό, και επειδή είστε νέοι νομικοί, θα ήθελα να το μοιραστώ μαζί σας. Εάν ένας ιδιώτης δεν πληρώνει τα χρέη του, το ισχύον Δίκαιο αποδέχεται, με κάποιες πάντως ασφαλιστικές δικλείδες, ότι μπορεί αυτός να χάσει τα πάντα, το σπίτι του, την αξιοπρέπειά του, ακόμη και την προσωπική του ελευθερία, να καταλήξει ενδεχομένως να πεθάνει στην φυλακή ή σε κάποιο παγκάκι. Και αυτό γιατί σε ατομικό επίπεδο, ο τρόπος που χειρίστηκε τις υποθέσεις του ήταν μια προσωπική του επιλογή και πρέπει να υποστεί μια δίκαιη τιμωρία. Το ερώτημα είναι: Μπορεί να ισχύσει το ίδιο και για μια χώρα; Ίσως για χώρες που η νομική τους παράδοση ταυτίζει το δημόσιο με το ιδιωτικό, όπως οι αγγλοσαξονικές, κάτι τέτοιο να ήταν και νόμιμο και ηθικά αποδεκτό.  Ισχύει όμως το ίδιο και για μια χώρα που ανήκει στην ευρωπαϊκή ηπειρωτική παράδοση, όπου όλο το οικοδόμημα της έννομης τάξης, αρχίζοντας από το ίδιο το Σύνταγμα, στηρίζεται πάνω στην έννοια του δημοσίου συμφέροντος; Θεωρώ πως η απάντηση είναι αρνητική.

Το δημόσιο συμφέρον δεν είναι πότε το ένα και πότε το άλλο, ανάλογα με τις περιστάσεις. Το δημόσιο συμφέρον είναι εξ ορισμού πολύπλευρο και πολυδιάστατο, έχει πάρα πολλές πτυχές, τις γνωστές μας συνταγματικές αξίες (υγεία, παιδεία, ασφάλεια, περιβάλλον, οικονομική ανάπτυξη κ.λπ.), οι οποίες πρέπει πάντοτε να ικανοποιούνται, άλλοτε λιγότερο άλλοτε περισσότερο, αλλά πάντως όλες! Δεν μπορεί μόνο μια πτυχή του δημοσίου συμφέροντος να τεθεί υπεράνω όλων των άλλων, σε βαθμό που να τις εκμηδενίζει, πολύ περισσότερο όταν πρόκειται για μια οικονομική αξία, όπως η εξυπηρέτηση του χρέους. Οι αξίες που απαρτίζουν το δημόσιο συμφέρον είναι συνταγματικά ισότιμες, για να μην πω ότι, τουλάχιστον κατά την προσωπική μου άποψη, ορισμένες, όπως η βιωσιμότητα (δηλ. η προστασία του φυσικού, πολιτιστικού και κοινωνικού κεφαλαίου) και η εθνική κυριαρχία, πρέπει να θεωρηθούν πιο θεμελιώδεις από άλλες, αλλά πάντως τουλάχιστον ισότιμες. Κατά συνέπεια, δημόσιες πολιτικές που εξουδετερώνουν ή που παραβιάζουν σημαντικά, στον πυρήνα τους, την εθνική κυριαρχία, την προστασία του περιβάλλοντος, το δικαίωμα στην εργασία, την κοινωνική πρόνοια και την υγεία, ή πλήττουν την οικογένεια και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, είναι αμφίβολο αν βρίσκονται εντός της συνταγματικής μας τάξεως. 

Αν εστιαστούμε στη σημερινή πραγματικότητα, οφείλουμε ως νομικοί να έχουμε την ειλικρίνεια να αποδεχθούμε ότι σιγά-σιγά αρχίζουμε να απομακρυνόμαστε από τη συνταγματική μας τάξη. Είμαστε ελεύθεροι να το κάνουμε αυτό; Αναμφίβολα κάθε κυρίαρχος λαός μπορεί να κάνει ό,τι θέλει. Όχι όμως μέσα στα πλαίσια της ισχύουσας συνταγματικής τάξης. Κάτι τόσο δραστικό, δεν γίνεται ούτε με κοινά νομοθετήματα, ούτε καν με απλή συνταγματική αναθεώρηση, αφού πλήττουμε πράγματι στον πυρήνα τους τις θεμελιώδεις αξίες του Συντάγματός μας. Πρέπει να έχουμε το θάρρος να δούμε ότι, όπως έχουν σήμερα τα πράγματα, συντελείται de facto μια εκ βάθρων συνταγματική αλλαγή!  Μπορεί η ανατροπή να μη γίνεται με οδοφράγματα, μάχες και συντακτικές συνελεύσεις, όπως έχουμε συνηθίσει στην ιστορία, αλλά πάντως γίνεται.   

Εκείνο το οποίο δεν πρέπει να γίνεται, είναι εμείς ως νομικοί, να νομίζουμε ότι λειτουργούμε κάτω από ένα δεδομένο συνταγματικό πλαίσιο, το οποίο εφαρμόζουμε και υπερασπιζόμαστε, ενώ στην πραγματικότητα όλες μας οι αποφάσεις, νομοθετικές, εκτελεστικές και δικαστικές, μας απομακρύνουν βήμα-βήμα από το πλαίσιο αυτό! Και στο σημείο αυτό, ευχαριστώ πολύ την κα Σιούτη που έφερε στο προσκήνιο αυτήν την τελευταία απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (2499/2012 Ολομέλεια).  Φοβάμαι ότι θα διαφωνήσω μαζί της.  Η απόφαση είναι πράγματι «καταπληκτική», όπως τη χαρακτήρισε, αλλά για τους ακριβώς αντίθετους λόγους. Για μένα προσωπικά, αποδεικνύει τη σταδιακή απομάκρυνση από το σαφές και ρητό συνταγματικό πλαίσιο.  Η απόφαση αυτή κατέδειξε ότι η ερμηνεία του Συντάγματος δεν είναι πια ούτε τελεολογική, ούτε συστηματική, ούτε διασταλτική, ούτε «δημιουργική», αλλά απομάκρυνση από το αδιάστικτο γράμμα του.
Το Σύνταγμα, στο άρθ. 117 παρ. 3, ορίζει ρητά και κατηγορηματικά ότι απαγορεύεται η διάθεση αναδασωτέας εκτάσεως για άλλο προορισμό.  Η απόφαση όμως δέχεται ότι η απαγόρευση αυτή δεν συμπεριλαμβάνει τη διάθεση των αναδασωτέων για την εγκατάσταση της βαρειάς δραστηριότητος των αιολικών πάρκων.   

Και ίσως η προστασία των δασών και αναδασωτέων, σήμερα πλέον, να μην συγκινεί και πολλούς.  Σίγουρα όμως, όλοι συγκινούνται μπροστά στην αξία του ανθρώπου, ή το πολίτευμα. Σκεφτείτε όμως τι θα μπορούσε να συμβεί αύριο, αν λ.χ., η συνταγματική  διάταξη  για το σεβασμό και την προστασία της αξίας του ανθρώπου ερμηνευθεί, για λόγους πάντοτε δημοσίου συμφέροντος όπως λ.χ. το οξύ μεταναστευτικό πρόβλημα, ότι εννοεί μόνο τους Έλληνες πολίτες ή μόνο όσους ανήκουν στη λευκή φυλή, ή αν η διάταξη που ορίζει ότι το πολίτευμα είναι προεδρευομένη κοινοβουλευτική δημοκρατία ερμηνευθεί ότι σε καταστάσεις κρίσεως μπορεί να περιλαμβάνει και κάποια άλλη μορφή. Είναι φανερό ότι ανοίγει ένας πολύ ολισθηρός δρόμος, ο οποίος μπορεί να μας οδηγήσει σε de facto συνταγματική μεταβολή.

Και κλείνοντας, θέλω να καταλήξω στο εξής: Αν η προστασία του περιβάλλοντος και η βιώσιμη ανάπτυξη ήταν πράγματι όνειρο, οφείλουμε να ξυπνήσουμε.  Και με τα μάτια ανοιχτά είτε να την εγκαταλείψουμε υπεύθυνα και συνειδητά, είτε εξ ίσου υπεύθυνα και συνειδητά να την κάνουμε πραγματικότητα.  Εκείνο που δεν πρέπει σε καμμία περίπτωση να κάνουμε, είναι να συνεχίσουμε να υπνοβατούμε, και αλλού να βλέπουμε στο όνειρό μας ότι πηγαίνουμε κι αλλού να μας οδηγούν τα βήματά μας.  Γιατί τότε μοιραία θα καταλήξουμε εκεί που αργά ή γρήγορα καταλήγει κάθε υπνοβάτης, δηλαδή στον γκρεμό!

*Σύμβουλος Επικρατείας - Πρόεδρος Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητος 

Ομιλία στην Ημερίδα με θέμα:«Το περιβάλλον ως πυλώνας ανάπτυξης. Πράσινη Επιχειρηματικότητα - Νομικό Πλαίσιο»,Διοργάνωση: Ε.Ε.Ν. e-Θέμις, ΕΒΕΑ (Ακαδημίας αρ.7) - 8 Δεκεμβρίου 2012